Hoe zorg je ervoor dat bewoners zich niet alleen thuis vóélen in een nieuwe wijk, maar zich ook echt onderdeel voelen van een gemeenschap? Tijdens de Sustainable City Challenge 2026 gingen studenten met die vraag aan de slag voor Cartesius in Utrecht.
Van 28 september tot en met 2 oktober werkten multidisciplinaire teams van mbo-, hbo- en universitaire studenten samen met organisaties, experts en bewoners aan concrete vraagstukken uit de stad. In één week ontwikkelden zij ideeën en concepten rond verschillende thema’s, waaronder gezond stedelijk leven, biodiversiteit, actief vervoer, co-creatie en participatie en community building.
Voor het thema Community Building stond één centrale vraag centraal: hoe creëer je een buurtidentiteit? Drie studententeams werkten ieder vanuit een andere invalshoek aan een oplossing voor Cartesius.
Een van de teams presenteerde Cartesius Journey. Dit concept richt zich op de principes achter Cartesius en de manier waarop nieuwe bewoners daarmee vanaf hun eerste dag kunnen kennismaken.
Uit het onderzoek van de studenten bleek dat veel bewoners de Blue Zone-principes nog niet goed kennen of zich er nog niet sterk mee verbonden voelen. Tegelijkertijd is er behoefte om samen iets op te bouwen dat blijvende waarde heeft voor de buurt. Ook zijn gedeelde plekken belangrijk om ontmoeting en verbinding mogelijk te maken.
Cartesius Journey speelt daarop in door bewoners niet alleen informatie te geven, maar hen de uitgangspunten van de wijk vooral samen te laten ervaren. Dat gebeurt bijvoorbeeld via langdurige projecten, activiteiten, tradities en gedeelde ruimtes. Zo kunnen bewoners elkaar gemakkelijker ontmoeten en worden de Blue Zone-principes stap voor stap onderdeel van het dagelijks leven.
Een tweede team richtte zich op vertegenwoordiging en ontmoeting. Hun voorstel is een buurtcomité: een kleine en diverse groep bewoners die een afspiegeling vormt van de wijk.
De studenten zagen drie belangrijke behoeften: bewoners moeten de mogelijkheid hebben om mee te doen, elkaar te ontmoeten én zich vertegenwoordigd te voelen in een diverse buurt.
Het buurtcomité brengt die elementen samen. Bewoners kunnen er ideeën uitwisselen, meepraten over ontwikkelingen in hun leefomgeving en verschillende perspectieven uit de wijk samenbrengen. Daarmee gaat het concept niet alleen over formele participatie, maar juist ook over het creëren van ontmoeting en betrokkenheid.
Zo kan het comité bijdragen aan een buurt die minder afstandelijk voelt en waarin bewoners zich meer thuis en gehoord voelen.
Het derde team ontwikkelde het concept ‘The neighborhood that gives back’. Centraal staat een jaarlijks terugkerende kunstdag waarop bewoners samen een kunstwerk maken dat de identiteit van Cartesius vertegenwoordigt.
Aanleiding voor het concept zijn onder andere de inzichten dat niet iedereen zich vanzelf verbonden voelt met de buurt en dat het voor nieuwe bewoners lastig kan zijn om aansluiting te vinden bij bestaande groepen. Ook blijken bestaande communicatiekanalen niet altijd goed te werken om bewoners met elkaar en met activiteiten in de wijk te verbinden.
Tijdens de kunstdag werken bewoners samen aan iets tastbaars dat zichtbaar onderdeel wordt van de buurt. Het kunstwerk groeit zo uit tot een herkenningspunt en een blijvende herinnering aan wat bewoners samen hebben opgebouwd.
Aan de kunstdag wordt daarnaast een campagne gekoppeld waarin bestaande activiteiten en sociale initiatieven zichtbaar worden gemaakt. Zo kunnen bewoners en juist ook nieuwe bewoners, makkelijker ontdekken wat er in de wijk gebeurt en hoe zij kunnen aansluiten.
De drie concepten verschillen sterk van elkaar, maar de onderliggende inzichten wijzen dezelfde kant op. Community building ontstaat niet vanzelf. Bewoners moeten elkaar kunnen ontmoeten, de mogelijkheid krijgen om mee te doen, zich vertegenwoordigd voelen en makkelijk aansluiting kunnen vinden bij wat er al in de buurt gebeurt.
Een gezonde en leefbare wijk vraagt daarom naast een goed ontworpen fysieke omgeving ook om plekken, activiteiten en structuren die ontmoeting, participatie, eigenaarschap en verbondenheid mogelijk maken.
Juist in een nieuwe wijk als Cartesius biedt dat kansen. Door bewoners vanaf het begin te betrekken bij hun leefomgeving kan niet alleen een nieuwe buurt ontstaan, maar ook stap voor stap een gemeenschap.
De Sustainable City Challenge laat daarbij zien wat het oplevert wanneer studenten uit verschillende opleidingen en onderwijsniveaus samen met organisaties, experts en bewoners aan actuele stedelijke vraagstukken werken. De challenge is bewust multidisciplinair opgezet en geeft studententeams één week om van een concreet vraagstuk tot een concept of idee te komen.
De studentconcepten bieden daarmee vooral inspiratie voor het vervolg: hoe kunnen we in Cartesius blijven experimenteren met manieren waarop de fysieke én sociale omgeving bijdragen aan gezond stedelijk leven?
Bij de Data- en Kennishub Gezond Stedelijk Leven vind je kennis, data en praktische oplossingen voor een gezonde stedelijke leefomgeving. Samen met overheden, kennisinstellingen, bedrijven én inwoners ontwikkelen we wetenschappelijk onderbouwde tools, concepten en projecten die bijdragen aan gezondere steden.
Lees meer
